Historia Kocka

Najstarsze ślady pierwszego osadnictwa w okolicy datowane są na 5000 lat p.n.e., odnaleziono także późniejsze ślady różnych kultur. Pierwszą stałą osadę na terenie obecnego Kocka datuje się na X wiek .W roku 1417 król Władysław Jagiełło , przychylając się do prośby biskupa płockiego Jakuba, wydał przywilej lokacyjny dla Kocka jako wsi dziedzicznej. Ten przywilej potwierdził syn Jagiełły - Władysław Warneńczyk w 1443 roku, w Budzie . W 1518 roku miasto zostało własnością hetmana wielkiego koronnego i wojewody sandomierskiego - Mikołaja Firleja z Dąbrowicy. Rodzina Firlejów rządziła Kockiem aż do II połowy wieku XVII. Za ich rządów miasteczko stało się znanym ośrodkiem reformacyjnym . Około 1750 roku Kock stał się własnością księżnej Anny z Sapiehów Jabłonowskiej, która przysłużyła się miastu dokonując jego gruntownej przebudowy przez m.in. wyznaczenie rynku. Ufundowała ratusz, kościoł i pałac wg. projektu Szymona Bogumiła Zuga. Po jej śmierci Kock przejęli bankierzy warszawscy - wierzyciele. Znaną postacią społeczności żydowskiej Kocka był cadyk Mendel Morgenstern , twórcy tzw. chasydyzmu kockiego (lata 1834 - 1859 ). W tym okresie, do Kocka schodziły się liczne żydowskie pielgrzymki. W wieku XIX ludność brała czynny udział w powstaniach narodowych, za co miasto od roku 1870 zostało pozbawione praw miejskich. Odzyskało je dopiero w 1915 roku. Po I wojnie światowej miasto nie rozwijało się zbyt intensywnie. W roku 1927 w mieście wybuchł wielki pożar . Dużą część mieszkańców miasta stanowiła ludność żydowska. W kampanii wrześniowej w okolicach Kocka działała Samodzielna Grupa Operacyjna "Polesie" pod dowództwem gen. Franciszka Kleeberga , a pod samym miastem stoczona została ostatnia bitwa tej kampanii - starcie SGO Polesie z niemiecką 13. DP Zmot, w dniach 2-5 października 1939 roku.Okupacja przyniosła masową deportację żydowskich mieszkańców do obozów zagłady (głównie do Treblinki). W Kocku, i w jego najbliższych okolicach działał ruch oporu. Partyzanci Armii Krajowej przeprowadzili w czasie trwania okupacji niemieckiej wiele akcji dywersyjno-sabotażowych. Wyzwolenie miasta nastąpiło 22 lipca 1944 roku, kiedy to batalion 27 Wołyńskiej Dywizji AK, pod dowództwem por. K. Filipowicza, wkroczył do miasta. Wobec licznych prób sowietyzacji Kocka, 1 maja 1945 roku, oddział M. Bernaciaka "Orlika" zajął miasto i doprowadził do zlikwidowania niektórych członków PPR . Obecnie Kock jest niewielkim ośrodekiem usługowym i edukacyjnym działającym na rzecz rolniczej okolicy. W mieście zlokalizowane są drobne zakłady z branży stolarskiej, metalowej i przetwórstwa rolno-spożywczego. W okolicy znajdują się stawy hodowlane.

Ludność żydowska w Kocku

Żydzi w Kocku przed II wojną światową byli ważną społecznością Kocka, mimo iż zamieszkali w miasteczku dopiero od XVII w. Stworzyli silną społeczność i ważny ośrodek polskiego chasydyzmu. Działał tutaj między innymi cadyk Menachem Mendel Morgenstern (1787-1859) – założyciel kockiej dynastii chasydów. Większość życia spędził w małej izbie, obok swojego domu modlitw. Przez specjalne okienko podawano mu pożywienie. Wysłuchiwał przez nie modlitw. Do dziś w miasteczku stoi dom zw. "Rabinówką", ongiś należący do prawnuka wielkiego rabina z Kocka. Przed wojną istniała tutaj również jesziwa powstała w 1913 r. W 1927 roku mieszkało w Kocku 2529 Żydów (68% ludności miasta). Działały żydowskie organizacje społeczne, silne wpływy miał Bund. Ostatnim przed wojną rabinem był Josef Morgensztern (od 1924 r., od 1929 r. także cadyk). Społeczność Żydów kockich została zniszczona w okresie okupacji niemieckiej i Holokaustu. 9 września 1939 roku, podczas nalotu na miasto, zginął cadyk Józef Morgenstern. W 1941 r. w Kocku powstało zamknięte getto, do którego deportowano Żydów z Lubartowa, Suwałk, Serocka, Nowego Dworu i Radzynia Podlaskiego.

W październiku 1942 r. mieszkańcy getta zostali wywiezieni do Treblinki (ok. 3000), a niedobitki przeniesiono do getta w Parczewie. Do dzisiaj oprócz domu rabina zachował się kirkut, położony za miastem, a na nim – w miejscu zniszczonego przez Niemców ohelu cadyka – betonowy grobowiec ze szczątkami najwybitniejszych chasydów kockich. Można też zobaczyć kilka charakterystycznych macew zrobionych z głazów narzutowych.

Kotzk - dynastia chasydzka założona w I połowie XIX wieku przez Menechema Mendla Morgensterna (ucznia Widzącego z Lublina) i mająca siedzibę w Kocku. Po jego śmierci (1859) funkcję cadyka pełnili jego potomkowie m.in. Dawid Morgenstern, Chaim Izrael Morgenstern, Mojżesz Mordechaj Morgenstern i Jakub jazue Morgenstern. Ostatni cadyk z dynastii - Józef Morgenstern zginął podczas niemieckiego nalotu na Kock 9 września 1939

 

Nazwa miasta

Pojawia się w notatkach z 1258 roku jako Cocsk. W XV wieku używana jest nazwa Kocsko (Koczsko w 1427 roku). W 1787 roku nazwa miasta zostaje zapisana jako Kocko. Od XIX wieku używa się formy dzisiejszej. Nazwa została utworzona od rdzenia kot- lub koc-, przy pomocy przyrostka -ьsko. Taki sam rdzeń istnieje także w nazwie Kociewie. Istnieją dwie hipotezy dotyczące pochodzenia nazwy: * możliwe że pochodzi ona od nazwy osobowej Kot. Co oznaczałoby, że nazwa miasta pochodzi od osoby o przezwisku Kot, prawdopodobnie właściciela miasta. * rdzeń pochodzi od nazwy rośliny kocanka, co może oznaczać osadę położoną wśród mokradeł. Nazwę miasta można też tłumaczyć, podobnie jak nazwę Kociewie, jako pochodzącą od słowa kočevьe oznaczającego ‘koczowisko, miejsce koczowania’, czyli, w dawnym znaczeniu, ‘miejsce przesiedlenia, uprowadzenia (np. cudzych poddanych)’. Istnieje tez inna teoria mowiąca że kock pochodzi od nazwy kocko czy tez koćko. Jak dotąd żadna teoria nie została potwierdzona.

 

W pobliżu miasta rozegrały się liczne bitwy:

  • Bitwa pod Kockiem 5 maja 1809 r. podczas wojny polsko-austriackiej 1809 – w bitwie poległ pułkownik Berek Joselewicz, który dowodził dwoma szwadronami wchodzącymi w skład 5 pułku strzelców konnych;
  • Bitwa pod Kockiem 17–20 czerwca 1831;
  • Bitwa pod Kockiem 12 września 1831 podczas powstania listopadowego;
  • Bitwa pod Kockiem 25 grudnia 1863 podczas powstania styczniowego;
  • Bitwa pod Kockiem 14 – 16 sierpnia 1920 podczas wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920 w ramach bitwy warszawskiej;
  • Bitwa pod Kockiem stoczona 2 – 6 października 1939 w czasie kampanii wrześniowej.

 

Zabytki

1. Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP z 1779 - 82 , barokowy, wg projektu Szymona Zuga

2. Kaplica cmentarna pw. Św. Michała Archanioła

3. Dom Cadyka, zwany również "rabinówką"; mieszkał tam w XIX wieku znany cadyk żydowski - Mendel Morgerstern. Obecnie miejsce odwiedzane przez wycieczki z całego świata.

4. Cmentarz żydowski - XVIII w.

5. Cmentarz wojskowy z grobem gen. Franciszka Kleeberga (zmarł w 1941 w niewoli niemieckiej), którego prochy sprowadzono w 1969 .

6. Ruiny pałacu Firlejów

7. Pałac klacysystyczny księżnej Anny z Sapiehów Jabłonowskiej - wybudowany na bazie dawnego pałacu Firlejów. Przebudową zajął się Szymon Bogumił Zug w 1770 roku, otoczony parkiem geometryczno-krajobrazowym. Obecnie pałac jest siedzibą Bilbioteki Gminnej oraz Domu Pomocy Społecznej.

Ciekawostka

Powiedzenie

leży jak Berek pod Kockiem

odnosi się do śmierci pułkownika ułanów żydowskich Berka Joselewicza , który zginął tu w bitwie z Austriakami w 1809

Ilosc odslon:0     17.02.2011 autor:
 Komentarze
Nick:jestem z kocka   22:29:37 15.06.2017
po przeczytaniu komentarzy ,powróciły wspomnienia z młodości.też uczyłem się w salce u pana Stępnia w budynku przy parku,budynek jest zamieszkały do dzisiaj,pan Stępień jak wchodził na lekcję z pałą gumową to cisza była że muchę można było usłyszeć.co do pana Noska to on zaszczepił we mnie wędkarstwo co trwa do dzisiaj,chodziłem z nim na ryby i z jego żoną co odbiło się na nauce i często dostawałem cięgi w domu.z tyłu domu pana Noska była stodoła ,gdzie było zawieszone prześcieradło i p.Nosek robił zdjęcia,innym zajęciem była naprawa rowerów,i pewnego razu zrobili mu kawał, zamieścili nad wejściem napis-Adam Nosko technik rowerowy.tabory cygańskie zawsze rozbijały obóz na pasterniku palili ognisko i śpiewali,mieszkałem w tedy w pałacu to chodziliśmy patrzeć z daleka,.co do pana cukra to pamiętam jak jego chabeta ciągneła żelazny wóz,pewnego razu zrobili mu kawał i ten wóz wsadzili na dach szkolnego kibla .pozdrawiam
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Nick:leszek   20:22:26 07.05.2014
Ad. do "ja", ja też mieszkałem w Kocku do 1973 roku i to co piszesz przywołało fajne wspomnienia. Faktycznie mieszkał p. Nosek i p. Cukier (chyba Cukerman przed wojną, a po wojnie jego rodzina to Wieczorek), a na przeciwko domu krawca Futery mieszkała Rosjanka (niestety imienia czy też nazwiska nie pamiętam, drzwi do jej mieszkania były obok drzwi garażu posterunku milicji. A dodatkowo nie do zapomnienia był sklep kolonialny w Rynku przy ul. Dzierżyńskiego, prowadziła go bodajże p. Kempińska, zapach pomarańczy czy też fig w tym sklepie czuję do dzisiaj. Pozdrawiam.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Nick:ja   15:24:28 24.11.2013
jeszcze jest czas że mozna nielicznych mieszkańców Kocka pamietających stare dzieje popytać. Inaczej wszystko przepadnie.. Mieszkałąm w Kocku wiele lat, pamietam różne opowieści, pamiętam gdzie mieszkał ostatni Żyd kocki - Nosek,jeszcze istnieje jego mieszkanie. pamiętam taką postać z ul. Warszawskiej - przezywani go Cukier. Ba pamietamjak ul. Warszawską jechały tabory z cyganami, a ulicą przejedzdzał czasem wóz i było słychać "szmaty skupuje" za szmaty były garnki emaliowane. Pamietam Kuleszową starą i jej córke co uczyła w szkole prac tech. Moja koleżanka nazywała się Szpugla mieszkała w pałacu, tam było mieszkanie. Pochody 1- majowe, ha szło sie czwórkami całą szerokościa ulicy, w mundurkach szkolnych i podkolankach. Rosyjskiego uczyła w szkole p. Mikulska, a później Katia - rosjanka jak ona miała na nazwisko, mieszkąła w bloku.Uczył mnie jeszcze p. Stepień i p,. Rzymowska to była wczesna podstawówka, lekcje mieliśmy w tzw herbapolu czyli ul.Wojska Polskiego, gdzie jest "rabinówka", na rogu w tym budynku był sklep spozywczy , sprzedawała p. Ognikowa, przy wejsciu stała beczka ze sledziami. Uczyłam sie też w małej salce u tzw Stepnia , budynek przy parku. W parku wiosną zbieraliśmy fiołki, jesienią kasztany...było bezpiecznie
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Nick:ja   15:12:05 24.11.2013
nie leży jak Berek pod Kockiem tylko zginesz/padniesz jak Berek pod Kockiem
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Nick:zorientowany   15:06:17 10.09.2011
Jeżeli pisze się na jakiś temat, to wypadałoby ten temat dobrze znać... Tekst zawiera wiele błędów, nieścisłości i nieprawdziwych informacji...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
 nick:      Wpisz odpowiedz: 3 + 3=
 Tekst
 


Wykonywanie stron internetowych
Strony www, banery grafika http://labofarts.pl
stat4u